Tausend Aufbrüche

De voertaal van dit programma is Engels. Voor de Engelstalige boekomschrijving, zie hieronder.

Door de geschiedenis van de democratie in de Bondsrepubliek Duitsland en de geschiedenis van de aanspraak op democratie van de DDR met elkaar te verbinden, stelt Morina in haar nieuwe boek belangrijke verschillen en wederzijdse relaties in het begrip van staat en politiek vast. Veel inwoners van de DDR identificeerden zich met hun land en zijn ‘volksdemocratische’ idealen, maar bleven sceptisch tegenover de staat en zijn instellingen.

Aan de hand van burgerbrieven, petities en pamfletten laat Morina zien welke afstand Oost-Duitsers eind jaren tachtig hadden tot de staat. Tegelijkertijd spreekt uit de bronnen een vaak provinciaals, utopisch gevoel van burgerschap. Dat gegeven, gecombineerd met een heropleving van nationalisme in het Westen, creëerde een voedingsbodem voor de opkomst van rechtspopulisme. Het boek onthult de grenzen van de West-Duitse liberalisering en de diversiteit van de Oost-Duitse pogingen om de democratie over te nemen. Het is een belangrijke bijdrage om de huidige precaire situatie van de democratie te begrijpen.

Na Morina’s lezing verzorgt historicus Krijn Thijs (DIA) een commentaar. Moderatie: Hanco Jürgens.

Over de sprekers

Christina Morina is hoogleraar Zeitgeschichte aan de Universität Bielefeld. Ze groeide op in de DDR, studeerde in Leipzig en de VS en was eerder onder meer verbonden aan de Universität Jena en het Duitsland Instituut Amsterdam. Ze publiceerde onder meer The Invention of Marxism (2020) en was coauteur van de bundel Zur rechten Zeit (2019). In september vorig jaar verscheen Tausend Aufbrüche. Die Deutschen und ihre Demokratie seit den 1980er Jahren. Het boek is genomineerd voor de Deutsche Sachbuchpreis 2024 en was genomineerd voor de Leipziger Buchpreis 2024.

Krijn Thijs is historicus en wetenschappelijk medewerker bij het Duitsland Instituut Amsterdam. Hij doet onderzoek naar de moderne geschiedenis van Duitsland en Nederland, met bijzondere belangstelling voor transfer en conflict, voor historiografie en herinnering en voor het contemporaine Berlijn. Thijs begeleidt het DAAD-Graduiertenkolleg, organiseert workshops en lezingen en geeft onderwijs aan de Universiteit van Amsterdam (Geschiedenis, Duitslandstudies).

Hanco Jürgens (moderator) is als wetenschappelijk medewerker verbonden aan het Duitsland Instituut Amsterdam (DIA). Hij studeerde geschiedenis in Utrecht en Mainz, doceerde aan de Radboud Universiteit Nijmegen en is nu docent aan de Universiteit van Amsterdam. Jürgens richt zich op de moderne geschiedenis van Duitsland vanuit een Europees perspectief. In 2014 publiceerde hij het boek Na de val. Nederland na 1989, en in 2017 samen met Ton Nijhuis de bundel De vleugels van de adelaar. Duitse kwesties in Europees perspectief.

A Thousand New Beginnings: Germans and Their Democracy since the 1980s

The thousand new beginnings in the fall of 1989 have had an ambiguous afterlife in the history of German democracy. They spawned an unprecedented degree of hope and uncertainty, intrepidness and ambiguity, political emancipation and social polarization—up through today. This contradictory balance sheet is frequently reduced to one side: either the years before the upheaval of 1989, or after; either the history of dictatorship in the GDR, or democracy in the Federal Republic; either the East German experience of an abrupt “takeover,” or its brazen execution by West Germans […]. This book takes another view, describing, for the first time, the transformation in how Germans in east and west understood democracy and citizenship, before and after the caesura of 1989.