Oost versus West: percepties van ‘de Ander’ in het Europa van de 21e eeuw

Ook decennia na de val van het communisme en de Duitse eenwording bestaat nog steeds een kloof tussen Oost- en West-Europa, en tussen Oost- en West-Duitsland. Waar zit hem dat in? Historicus Beatrice de Graaf spreekt met de Duitse schrijver en publieke intellectueel Ingo Schulze over de spanningen, misverstanden en ongelijke machtsverhoudingen tussen Oost en West.

Let op: de voertaal van dit programma is Duits.

Dertig jaar na de ineenstorting van het communisme en de daaropvolgende integratie van een aantal Oost-Europese landen in de EU wordt Oost-Europa nog steeds vaak gezien als het ‘andere Europa’. Het voortbestaan van deze Oost-West kloof bepaalt ook de binnenlandse betrekkingen tussen Oost- en West-Duitsers. Decennia na de Duitse hereniging blijft de dialoog moeilijk. Negatieve emoties tegenover de westerse dominantie zoals wrok, wantrouwen, gevoelens van minderwaardigheid en achterstelling in de nieuwe deelstaten, aangeduid als de ‘Ostwind’ (Schröder, 2020), beïnvloeden en vormen wederzijdse percepties en gevoelens.

Aan de hand van de Duitse ‘casus’ bespreken Beatrice de Graaf en Ingo Schulze concepten als Ostkolonialisierung, westerse overheersingsnarratieven en oosters slachtofferschap in een breder Europees kader. Ter illustratie zal Schulze passages uit zijn werken Der Amerikaner, der den Kolumbus zuerst entdeckte en Doppelt verbunden, halb vereint. Der Beitritt der DDR zur BRD und zur Europäischen Gemeinschaft voorlezen.

Over de sprekers

Ingo Schulze is schrijver. De verschillende blinde vlekken in Duitsland en Europa staan centraal in zijn romans en verhalen. Schulze studeerde klassieke talen in Jena en werkte daarna als dramaturg bij het Landestheater Altenburg. Sinds medio jaren negentig woont en werkt hij als schrijver in Berlijn. Zijn boeken werden met verschillende prijzen onderscheiden en zijn in meer dan 30 landen verschenen.

Beatrice de Graaf studeerde Duitse taal- en letterkunde en Geschiedenis in Utrecht en Bonn. Ze is faculteitshoogleraar aan de Universiteit Utrecht en doet onderzoek op het gebied van veiligheid en terrorisme vanaf 1800. Haar onderzoek is gericht op de vraag hoe staten en samenlevingen proberen een hoog veiligheidsniveau te handhaven en hoe deze pogingen zich verhouden tot de kernwaarden van de democratische rechtsorde. Ze deed onder meer onderzoek in de Stasi-archieven en promoveerde in 2004 op de betrekkingen Nederland en de DDR (met haar boek Over de Muur/Über die Mauer won ze de Max van der Stoel Mensenrechtenprijs). Haar recente boek Tegen de terreur/Fighting Terror after Napoleon (Amsterdam 2018; Cambridge 2020) werd in 2022 met de Arenbergprijs voor Europese Geschiedenis in 2022 bekroond.

Gerelateerde programma’s
01 07 24
The Female Impact: 17th Century Women on the Dutch Art Market

Since 2021 the Female Impact project has been studying the impact of women artists, patrons, and other prominent women on the seventeenth-century Dutch art market. What are their latest insights? And which hurdles lie ahead? During the project’s annual summer event, short presentations covering a wide range of topics will show where the Female Impact stands today.

Datum
Maandag 1 jul 2024 17:00 uur
Locatie
SPUI25
28 03 24
The Return of Paranoid Nationalism

“We are going to ensure that the Netherlands belong to the Dutch again,” promised a triumphant Geert Wilders after the unexpected PVV victory in the 2023 elections. It is tempting to dismiss such statements as an expression of gut feeling, of unthinking xenophobia. But the ideas expressed by Wilders are based on a coherent world view, an ideology. In this lecture, Annelien de Dijn will argue that this ideology can best be described as paranoid nationalism.

Datum
Donderdag 28 mrt 2024 20:00 uur
Locatie
SPUI25
12 03 24
Migrants' Access to Social Benefits and Services
Welfare Chauvinism in Europe

Should migrants in Europe receive social benefits and services? Not according to the notion of welfare chauvinism, which is currently at the heart of political conflicts in many societies. With the launch of her new book Welfare Chauvinism in Europe, Gianna Maria Eick will discuss this concept, unveiling how the public in Europe really thinks about it.

Datum
Dinsdag 12 mrt 2024 17:00 uur
Locatie
SPUI25