Ongekend: vrouwen in de natuurwetenschap die over het hoofd werden gezien

Newtons wetten, Einsteins relativiteitstheorie, Schrödingers kat; bijna iedereen kent natuurwetenschappelijke wetten, theorieën of eenheden die naar mannen zijn vernoemd – maar naar vrouwen? In haar nieuwe boek Ongekend toont Margriet van der Heijden dat wie maar een beetje zoekt, hen al gauw vindt: vrouwen die zich tot onderzoeker ontwikkelden, ontdekkingen deden, ideeën formuleerden en vaak daarna toch buiten de geschiedenisboeken bleven.

Ze waren er al eeuwen: vrouwen die zich verdiepten in de natuurwetenschappen en er belangrijke eigen bijdragen aan leverden. Henrietta Leavitt ontwikkelde de methode waarmee Hubble de uitdijing van het heelal kon afleiden. June Almeida maakte voor het eerst de structuur zichtbaar van een verkoudheidsvirus dat de naam corona kreeg. Alice Ball ontwikkelde op Hawaii het eerste redelijk effectieve middel tegen lepra.

In NRC haalde Margriet van der Heijden de afgelopen jaren zulke vrouwen voor het voetlicht. Haar nieuwe boek Ongekend is een bundeling van deze biografische schetsen, aangevuld met niet eerder gepubliceerde portretten en met een uitgebreid inleidend essay over vrouwen en natuurwetenschappen in verleden en toekomst. Naar aanleiding van haar nieuwe boek spreekt Margriet van der Heijden met Rasa Muller en Floris Cohen. Moderatie: Emma Zuiderveen.

Over de sprekers

Margriet van der Heijden is deeltjesfysicus, hoogleraar wetenschapscommunicatie aan de TU/e, en docent aan Amsterdam University College. Ze schrijft regelmatig voor NRC en schreef het voor de Libris Geschiedenis Prijs genomineerde boek Denken is verrukkelijk, over het leven van Tatiana Afanassjewa en Paul Ehrenfest.

Rasa Muller is promovenda bij het Nikhef en onderzoekt kosmische neutrino’s – deeltjes die vrijwel ongehinderd overal doorheen kunnen vliegen. Ze is regelmatig te gast bij televisie- en radioprogramma’s om over haar vak te vertellen.

Floris Cohen is emeritus hoogleraar in de geschiedenis van de natuurwetenschap, eerst aan de Universiteit Twente, later aan de Universiteit Utrecht. Hij is auteur van vele boeken over wetenschapsgeschiedenis waaronder De herschepping van de wereld.

Emma Zuiderveen (moderator) studeerde scheikunde en promoveert momenteel aan de Radboud Universiteit en de Joint Research Center (EU science hub) binnen milieukunde. Ze onderzoekt de milieu-impact van nieuwe biomaterialen en chemicaliën gemaakt van planten en afval. Ze schrijft en dicht, en publiceerde in verschillende literaire tijdschriften waaronder De Optimist, Hard//Hoofd en Kluger Hans. Samen met muzikant Tarif El-Fasih produceerde ze de poëziepodcast De wereld en de dingen. Ze deed vorig jaar mee aan de schrijfresidentie georganiseerd door deBuren in Parijs en zit in de redactie van de Nederlandse Boekengids.

Gerelateerde programma’s
22 11 22
Hannah Arendts analyses herzien
Imperialisme

Met de verschijning van Imperialisme is Arendts volledige hoofdwerk The Origins of Totalitarianism voor het eerst in het Nederlands beschikbaar. Ter gelegenheid van de vertaling gaan experts in gesprek over dit werk, zijn ontstaansgeschiedenis en receptie, als ook zijn betekenis voor onze eigen tijd.

Datum
Dinsdag 22 nov 2022 17:00 – 18:30
Locatie
SPUI25
13 09 22
Over macht, maagdelijkheid en metamorfose
Het (on)mogelijke meisjes-ik

De ontwikkeling van meisje naar jonge vrouw is vaak een ongemakkelijke metamorfose. Een lichaam dat eerder naar eigen believen sprong, rende en danste, blijkt nu ook object: iets waarnaar gekeken wordt. Een voorheen plat lichaam wordt voller en ronder. En met alles wat verschijnt, verdwijnt ook iets: de mogelijkheid om in je lichaam te huizen zonder dat je je tot een buitenwereld hoeft te verhouden. Wat betekent dit voor het meisjes-ik, haar identiteit en ontwikkeling, vraagt SPUI25 in Spe zich af?

Datum
Dinsdag 13 sep 2022 17:00 – 18:30
Locatie
SPUI25
29 11 22
Over een verleden van dynastieën
De harten van de wereldgeschiedenis

Historicus Simon Sebag Montefiore spreekt aan de hand van zijn nieuwe boek De wereld over een nieuw soort wereldgeschiedenis; van de Inca’s en de Ottomanen, tot de Habsburgers en de Kennedy’s. Voor Montefiore vormen deze machtige dynastieën een mondiale geschiedenis die alle tijdperken en continenten overspant en waarin familiebanden centraal staan.

Datum
Dinsdag 29 nov 2022 20:00 – 21:30
Locatie
SPUI25