Ongekend: vrouwen in de natuurwetenschap die over het hoofd werden gezien

Newtons wetten, Einsteins relativiteitstheorie, Schrödingers kat; bijna iedereen kent natuurwetenschappelijke wetten, theorieën of eenheden die naar mannen zijn vernoemd – maar naar vrouwen? In haar nieuwe boek Ongekend toont Margriet van der Heijden dat wie maar een beetje zoekt, hen al gauw vindt: vrouwen die zich tot onderzoeker ontwikkelden, ontdekkingen deden, ideeën formuleerden en vaak daarna toch buiten de geschiedenisboeken bleven.

Ze waren er al eeuwen: vrouwen die zich verdiepten in de natuurwetenschappen en er belangrijke eigen bijdragen aan leverden. Henrietta Leavitt ontwikkelde de methode waarmee Hubble de uitdijing van het heelal kon afleiden. June Almeida maakte voor het eerst de structuur zichtbaar van een verkoudheidsvirus dat de naam corona kreeg. Alice Ball ontwikkelde op Hawaii het eerste redelijk effectieve middel tegen lepra.

In NRC haalde Margriet van der Heijden de afgelopen jaren zulke vrouwen voor het voetlicht. Haar nieuwe boek Ongekend is een bundeling van deze biografische schetsen, aangevuld met niet eerder gepubliceerde portretten en met een uitgebreid inleidend essay over vrouwen en natuurwetenschappen in verleden en toekomst. Naar aanleiding van haar nieuwe boek spreekt Margriet van der Heijden met Rasa Muller en Floris Cohen. Moderatie: Emma Zuiderveen.

Over de sprekers

Margriet van der Heijden is deeltjesfysicus, hoogleraar wetenschapscommunicatie aan de TU/e, en docent aan Amsterdam University College. Ze schrijft regelmatig voor NRC en schreef het voor de Libris Geschiedenis Prijs genomineerde boek Denken is verrukkelijk, over het leven van Tatiana Afanassjewa en Paul Ehrenfest.

Rasa Muller is promovenda bij het Nikhef en onderzoekt kosmische neutrino’s – deeltjes die vrijwel ongehinderd overal doorheen kunnen vliegen. Ze is regelmatig te gast bij televisie- en radioprogramma’s om over haar vak te vertellen.

Floris Cohen is emeritus hoogleraar in de geschiedenis van de natuurwetenschap, eerst aan de Universiteit Twente, later aan de Universiteit Utrecht. Hij is auteur van vele boeken over wetenschapsgeschiedenis waaronder De herschepping van de wereld.

Emma Zuiderveen (moderator) studeerde scheikunde en promoveert momenteel aan de Radboud Universiteit en de Joint Research Center (EU science hub) binnen milieukunde. Ze onderzoekt de milieu-impact van nieuwe biomaterialen en chemicaliën gemaakt van planten en afval. Ze schrijft en dicht, en publiceerde in verschillende literaire tijdschriften waaronder De Optimist, Hard//Hoofd en Kluger Hans. Samen met muzikant Tarif El-Fasih produceerde ze de poëziepodcast De wereld en de dingen. Ze deed vorig jaar mee aan de schrijfresidentie georganiseerd door deBuren in Parijs en zit in de redactie van de Nederlandse Boekengids.

Gerelateerde programma’s
20 06 24
De vrouwen die de Nederlanden vormden
Moeders des Vaderlands

De geschiedenis van de Nederlanden is niet alleen gevormd door mannen, maar ook door een aantal krachtige en invloedrijke vrouwen. Tot nu toe hebben zij weinig erkenning gekregen voor hun cruciale bijdrage aan de vorming van Nederland en België. Dit verzuim wordt rechtgezet in de nieuwe uitgave Moeders des Vaderlands, die tijdens deze boekpresentatie wordt gelanceerd.

Datum
Donderdag 20 jun 2024 17:00 uur
Locatie
SPUI25
25 01 24
Homoseksualiteit op het snijvlak van literatuur en wetenschap
Anders dan de anderen

In haar boek Anders dan de anderen laat emeritus hoogleraar Mary Kemperink zien hoe er in West-Europa vanaf de negentiende eeuw een beeld ontstond van homoseksualiteit als een bijzondere identiteit: homoseksuele mannen en vrouwen waren ‘anders’ dan ‘gewone’ mensen. Met dit beeld waren allerlei stereotypen en vooroordelen gemoeid, waarvan vele doorwerken tot op de dag van vandaag.

Datum
Donderdag 25 jan 2024 17:00 uur
Locatie
SPUI25
13 06 24
‘Sta op en herinner jezelf’
Het vrouwelijke personage als mens

In Moeders.Heiligen, de debuutroman van Dieuwertje Mertens, maken we kennis met vijf vrouwen die elk op eigen wijze geklonken zijn aan mythes en moederschap. Kunnen zij  ontsnappen aan de verhalen die hen hebben gevormd? Wat vertellen Mercedes, Maria, Marian, Clémence en Graziella ons over ‘het vrouwelijke personage’ anno 2024? Hoe is het met haar vrijheid gesteld? Dieuwertje Mertens, Marja Pruis en Simone Atangana Bekono gaan onder leiding van Joyce Roodnat in gesprek.

Datum
Donderdag 13 jun 2024 17:00 uur
Locatie
SPUI25