‘Sta op en herinner jezelf’

Het vrouwelijke personage als mens

In Moeders.Heiligen, de debuutroman van Dieuwertje Mertens, maken we kennis met vijf vrouwen die elk op eigen wijze geklonken zijn aan mythes en moederschap. Kunnen zij  ontsnappen aan de verhalen die hen hebben gevormd? Wat vertellen Mercedes, Maria, Marian, Clémence en Graziella ons over ‘het vrouwelijke personage’ anno 2024? Hoe is het met haar vrijheid gesteld? Dieuwertje Mertens, Marja Pruis en Simone Atangana Bekono gaan onder leiding van Joyce Roodnat in gesprek.

Hoe vrij zijn hedendaagse vrouwelijke personages in de (Nederlandse) letteren? En zijn zij vrijer geworden als we hen vergelijken met personages uit eerdere tijden, zoals die van Renate Dorrestein, Hannes Meinkema of Hermine de Graaf? Mogen vrouwelijke personages net zoveel ruimte innemen als mannelijke personages? Mogen ze sukkels of antihelden zijn? Worden ze op dezelfde manier gelezen en geduid als mannelijke personages? Of worden (blijven?) zij sneller ‘identitair’ gekaderd in hun verhouding tot de ander als moeder, dochter of minnares? Om kort te gaan: in hoeverre is het vrouwelijke personage in de hedendaagse roman een volledig mens?

Over de sprekers

Dieuwertje Mertens debuteerde in 2023 met de roman Moeders.Heiligen, waarin ze laat zien hoe de mythes over het moederschap van de heilige maagd Maria doorwerken tot op de dag van vandaag. Eerder bracht ze verschillende Nederlandse poëziebloemlezingen uit, waaronder Dichters uit de bundel (2008, i.sm. Chrétien Breukers). Sinds 2009 werkt ze als freelance literatuurcriticus en journalist voor onder meer Het ParoolVrij Nederland en Trouw. Ook maakte ze een aantal podcastdocumentaires voor VPRO, waaronder Vroeger waren mannen aardiger (2021). Regelmatig is ze als moderator en interviewer op het podium te vinden.

Marja Pruis is schrijver en redacteur voor De Groene Amsterdammer en schrijver van romans en essays. Ze werd genomineerd voor en bekroond met verschillende prijzen, onder andere die voor beste columnist en essayist. In 2013 verscheen haar boek over Patricia de Martelaere, Als je weg bent. Haar meest recente essayboek is Boos meisje. Over vrouwen en frictie (2022). Onlangs verscheen haar nieuwe roman, Huiswerk.

Simone Atangana Bekono is dichter en schrijver. Zij debuteerde met de dichtbundel hoe de eerste vonken zichtbaar waren (2017), bekroond met de Poëziedebuutprijs Aan Zee en in 2019 met het Charlotte Köhler Stipendium. In 2020 verscheen haar debuutroman Confrontaties die werd genomineerd voor de Libris Literatuurprijs 2021 en bekroond met de Hebban Debuutprijs, het Beste boek voor jongeren en de Anton Wachterprijs 2022 voor het beste literaire prozadebuut. Daarna verscheen de roman Zo hoog de zon stond (2022) en onlangs de dichtbundel Marshmallow (2024). Sinds 2023 is zij redacteur van literair tijdschrift De Revisor.

Joyce Roodnat (moderator) schrijft sinds 1979 voor NRC. Zij begon als filmcritica en breidde haar activiteiten vervolgens uit met artikelen over literatuur, dans en theater. Voor NRC was ze chef van de kunstredactie (1995-2005) en cultureel commentator (2008-2020). Sinds 2011 schrijft ze wekelijks een critic’s notebook in het Cultureel Supplement. Tweemaal ontving ze de Louis Hartlooper Prijs voor Filmkritiek. Verder is ze de auteur van verscheidene boeken, waaronder ’t Is zo weer nacht (2001, Geertjan Lubberhuizenprijs; Debutantenprijs; longlist Libris Literatuurprijs); Sterrenschot (2005, tiplijst AKO-prijs); het wandelboek Atlas der Nederlanden (2013, met Kester Freriks en Erik van Zuylen); en de stijlgids Een kwestie van lef (2007).

Gerelateerde programma’s
15 12 23
Over ‘het genie’ en de uitvinding van de atoombom
Gezicht van het kwaad

De uitvinding van de atoombom is een van vele wetenschappelijke uitvindingen die in boeken en films worden geframed als product van één briljant brein. Zo ging deze zomer de film Oppenheimer maar liefst drie uur lang over natuurkundige Robert Oppenheimer en diens ogenschijnlijk solistische uitvinding van de atoombom, en verscheen dit najaar de roman De MANIAC over de wiskundige John von Neumann. Een avond met Margriet van der Heijden, Martijn van Calmthout, Daan Mulder en Emma Zuiderveen over het nieuwe boek van Benjamín Labatut en de representatie van wetenschap in kunst en cultuur.

Datum
Vrijdag 15 dec 2023 20:00 uur
Locatie
SPUI25
25 01 24
Homoseksualiteit op het snijvlak van literatuur en wetenschap
Anders dan de anderen

In haar boek Anders dan de anderen laat emeritus hoogleraar Mary Kemperink zien hoe er in West-Europa vanaf de negentiende eeuw een beeld ontstond van homoseksualiteit als een bijzondere identiteit: homoseksuele mannen en vrouwen waren ‘anders’ dan ‘gewone’ mensen. Met dit beeld waren allerlei stereotypen en vooroordelen gemoeid, waarvan vele doorwerken tot op de dag van vandaag.

Datum
Donderdag 25 jan 2024 17:00 uur
Locatie
SPUI25
18 03 24
Osamu Dazai: een leven vol schaamte

De Japanse schrijver Osamu Dazai schreef een van Japans bestverkochte boeken allertijden: Als mens mislukt. Deze semi-autobiografische roman verscheen in Japan in 1948, enkele maanden voordat Dazai een eind aan zijn leven maakte. Lisanne Snelders gaat over dit bijzondere boek in gesprek met Ellen Deckwitz en Dazai-vertaler Luk Van Haute.

Datum
Maandag 18 mrt 2024 17:00 uur
Locatie
SPUI25