Van en voor wie is de Nederlandse geschiedenis?

Nationale geschiedenis is volop in discussie, in Nederland en andere landen. Terwijl een canon probeert ankerplaatsen en vensters te bieden, brengt de multiculturele samenleving aanspraken op erkenning en inclusie met zich mee. Tegelijk eisen conservatieven behoud van het traditionele geschiedverhaal. Moet nationale geschiedenis verbinden, confronteren, aanklagen of verzoenen? Van en voor wie is de geschiedenis eigenlijk?

In onze omgang met geschiedenis gaat het niet zozeer om het verleden zelf als wel om wat wij van de geschiedenis willen. Achter elke ordening van de geschiedenis ligt een agenda, een belang, een bedoeling, aanspraken. Is geschiedenis bedoeld om de maatschappelijke samenhang en een collectieve identiteit te bevorderen? Iedereen een ‘thuis’ te bieden? Of moet geschiedenis herstellen en aanklagen en is zij een vorm van nationale therapie, om met grote misstanden in het verleden in het reine te komen? Een diverse, multiculturele en postkoloniale samenleving met nakomelingen van ‘daders’, ‘slachtoffers’ en burgers met een migratieachtergrond vraagt om een geschiedenis die inclusief is en multi-perspectivisch. De geschiedenis is ook niet per se voor mannen en vrouwen, voor alle sociale groepen en vanuit alle provincies dezelfde. De vraag is of dat eigenlijk wel kan. Passen al die tegenstellingen nog in een samenhangend verhaal van ‘wij’? Naar aanleiding van Remieg Aerts’ nieuwe boek Denkend aan Nederland. Over geschiedenis, nationaliteit en politiek (Prometheus 2022) gaan verschillende historici over deze vragen in discussie.

Over de sprekers

Remieg Aerts is hoogleraar Nederlandse geschiedenis aan de UvA. Hij publiceert over culturele en politieke aspecten van de moderne geschiedenis. Zijn recente boek Thorbecke wil het. Biografie van een staatsman (2018, inmiddels vijfde druk) kreeg een prijs voor het beste politieke boek (2018) en de Nederlandse Biografieprijs (2020).

Agnes Cremers is historicus en medeoprichter van publiekshistorisch projectbureau Van Gisteren en educatieplatform F-site. Haar interesse en onderzoeksspecialisatie liggen bij gendergeschiedenis. Momenteel werkt zij samen met haar collega aan een boek over verzetsvrouwen ten tijde van de Tweede Wereldoorlog (Alfabet uitgevers). Zij was tevens jarenlang werkzaam bij vrouwenrechtenorganisatie Bureau Clara Wichmann.

Patricia D. Gomes is historicus en werkzaam als onafhankelijk onderzoeker. Ze geeft cursussen en organiseert symposia en debatten. Zij schreef een boek over de rol van beeldvorming in het moeizame proces van de afschaffing van de slavernij in Suriname (2003). Dit jaar verschijnt haar nieuwe boek Denken over de trans-Atlantische slavernij en racisme. De drie gezichten van Nederland (Verloren 2022).

Lotte Jensen is hoogleraar Nederlandse literatuur- en cultuurgeschiedenis aan de Radboud Universiteit. Zij geeft leiding aan grote onderzoeksprojecten over nationale identiteitsvorming als gevolg van oorlog en bezetting en natuurrampen en publiceert over deze thema’s en over literatuurgeschiedenis van de achttiende en negentiende eeuw. Zij is tevens recensent bij de Volkskrant.

James Kennedy is hoogleraar Moderne Nederlandse geschiedenis aan de Universiteit Utrecht. Hij publiceert over de politieke, sociale en culturele geschiedenis van vooral de naoorlogse periode, met speciale belangstelling voor de ethische aspecten van beleid en samenleving. Hij is voorzitter van de Canoncommissie en auteur van de Beknopte geschiedenis van Nederland (Prometheus 2017, inmiddels achtste druk), een oorspronkelijk voor het internationale publiek geschreven handboek.

Hanco Jürgens (moderator) is wetenschappelijk medewerker van het Duitsland Instituut. Hij studeerde geschiedenis in Utrecht en Mainz en doceerde aan de Radboud Universiteit en nu aan de UvA. Hij onderzoekt de moderne Europese geschiedenis. In 2014 publiceerde hij Na de val, Nederland na 1989 en in 2017 De vleugels van de adelaar: Duitse kwesties in Europees perspectiefHij is vaak te gast op radio en televisie om commentaar te geven over de Duitse politiek.

Gerelateerde programma’s
17 10 22
Toekomsthistorici

Wat is de staat van de historische discipline volgens jonge geschiedkundige vakmensen? En hoe relateren zij hun geschiedpraktijk aan dat wat niet achter, maar juist voor ons ligt; hoe verhouden historici zich tot de toekomst en haar verbeelding?

Datum
Maandag 17 okt 2022 17:00 – 18:30
Locatie
SPUI25
23 09 22
Romantische elementen in het hedendaagse populisme
Gevoelsnationalisme

Nationalisme is springlevend. Het uit zich niet alleen als partijpolitieke doctrine maar ook als een cultureel wij-gevoel dat politieke keuzes inspireert. Dat culturele gevoelsnationalisme lijkt ongrijpbaar of triviaal, maar zijn wijdvertakte wortels en uitingen zijn in kaart gebracht. De huidige, wereldwijde verspreiding van Romantisch Nationalisme word besproken aan de hand van voorbeelden uit West-Europa, Hongarije, India, Rusland en Turkije.

Datum
Vrijdag 23 sep 2022 17:00 – 18:30
Locatie
SPUI25
02 12 22
Over het publieke debat en de elite in Nederland
Gesprekshonger

De rol van de Nederlandse elite in het publieke debat staat al geruime tijd ter discussie. In de vijftiger jaren richtten bestuurders met een grote maatschappelijke verantwoordelijkheid, voormalige gijzelaars uit het kamp St. Michielgestel, het Nederlands Gesprek Centrum (NGC) op. Naar aanleiding van zijn boek Gesprekshonger, een geschiedenis van het NGC, verkent historicus Wim de Jong met Daan Roovers, Xandra Schutte en James Kennedy de ontwikkeling van het maatschappelijke debat in Nederland en de rol van de elite daarin.

Datum
Vrijdag 2 dec 2022 17:00 – 18:30
Locatie
SPUI25