menu

Economische collaboratie tijdens de Tweede Wereldoorlog: een onverwerkt verleden?

Tijdens de Tweede Wereldoorlog collaboreerde het handelsleven op grote schaal. Bleef de economisch-pragmatische ‘Nederlandse’ koopman niet te veel op een voetstuk staan na de oorlog Journalist Arjen van Veelen, econoom Ariëtte Dekker en historicus Merel Leeman onderzoeken deze afgeblazen berechting van het economische leven naar aanleiding van haar onlangs gepubliceerde boek De Keien. Rotterdamse studenten tussen handel en verzet, 1940-1945.

In haar boek De Keien. Rotterdamse studenten tussen handel en verzet, 1940-1945 ontdekte Merel Leeman dat de economische collaboratie van Rotterdamse handelslieden tijdens de oorlog vaak nauwelijks aangeroerd blijft in de geschiedschrijving van de stad. De hele Nederlandse economie beleefde tijdens de eerste twee oorlogsjaren een bloeiperiode. Maar vooral in de havenstad, die sinds eind 19e eeuw lééfde van het Duitse achterland, lijkt deze controversiële geschiedenis nog onverwerkt. Sommige collaborerende handelslieden werden in 1945 zelfs gelauwerd om hun optreden tijdens de oorlog. In bredere zin traden de beperkingen van economisch-pragmatisme en opportunisme, zeker in een crisistijd, daardoor nauwelijks aan het licht. Hoe was dat mogelijk? De sprekers verkennen de omgang met economische collaboratie tijdens de Tweede Wereldoorlog in heden en verleden.

Over de sprekers

Merel Leeman is historicus, literatuurwetenschapper en schrijver. In 2023 publiceerde zij het boek De Keien. Rotterdamse studenten tussen handel en verzet, 1940-1945 (2023, Atlas Contact). Eerder promoveerde zij op de geëmigreerde Joods-Amerikaanse historicus Peter Gay (1923-2015) en publiceerde diverse recensies en artikelen in o.a. NRC en De Groene Amsterdammer. Momenteel schrijft zij een biografie van de Nederlandse schrijfster Anna Blaman.

Arjen van Veelen is schrijver van o.a. de non-fictie bestsellers Rotterdam. Een Ode aan inefficiëntie en Amerikanen lopen niet. Leven in het hart van de VS (de Correspondent, 2022 en 2018). Eerder publiceerde hij de bekroonde roman Aantekeningen over het verplaatsen van obelisken (Bezige Bij, 2017). Hij schrijft regelmatig essays in o.a. NRC en de Correspondent.

Ariëtte Dekker is econoom en schrijver. Zij schreef een biografie van scheepsbouwer Cornelis Verolme (2005) en promoveerde in 2015 op Anton Kröller, 1862-1941. Leven op Krediet. Dit voorjaar verschijnt van haar hand De Vertrouweling. Sam van Deventer, het echtpaar Kröller-Müller en de Tweede Wereldoorlog (Prometheus).

Joop Hopster (moderator) is historicus. Hij was hoofd van de geschiedenis-afdeling van boekhandel Athenaeum. Bij het Historisch Café was hij jarenlang gespreksleider.
Gerelateerde programma’s
23 03 26
​​De symfonie van onvrede: de opmars van radicaal-rechts in Europa​

De symfonie van onvrede is een persoonlijke en analytische verkenning van de opkomst van radicaal-rechts in Europa. In het boek verbindt Catherine de Vries haar eigen familiegeschiedenis met haar jarenlange academische studie naar politieke onvrede en politieke strategie van radicaal-rechtse partijen. Ze laat zien hoe structurele veranderingen in de samenleving, van het Nederlandse platteland tot Zuid-Italië, hebben bijgedragen aan een gevoel van verlies en woede, en hoe die gevoelens politiek worden gekanaliseerd. 

Datum
Maandag 23 mrt 2026 20:00 uur
Locatie
SPUI25
Aanmelden
27 10 25
De politieke bril van de econoom

In verkiezingstijd wemelt het van de economische analyses, voorspellingen en modellen. Het CPB berekent partijprogramma’s door en cijfers worden in debatten vaak opgebracht als objectieve feiten in een zee van politieke beloften. Maar hoe politiek is de bril van de econoom eigenlijk?

Datum
Maandag 27 okt 2025 20:00 uur
Locatie
SPUI25
02 10 25
Oneindigheid – een filosofische gids

Het oneindige is grenzeloos fascinerend. Het lijkt evident dat wij eindige wezens het oneindige nooit zullen begrijpen. Toch duikt het telkens opnieuw op in de filosofie – we kunnen er kennelijk ook niet aan ontkomen. Aan de hand van de vele denkers die zich met het thema hebben beziggehouden, leidt filosoof Victor Gijsbers ons in zijn nieuwe boek Oneindigheid langs de belangrijkste vragen over het oneindige in de wiskunde, de natuur, de werkelijkheid en het menselijk leven. Dichter Lieke Marsman komt voordragen uit eigen werk. 

Datum
Donderdag 2 okt 2025 20:00 uur
Locatie
SPUI25