De veertiende Jacob van Lennep-lezing

De invloed van Betje Wolff en Aagje Deken op romanschrijvers in de 19e eeuw

In deze veertiende Jacob van Lennep-lezing zal Marita Mathijsen ingaan op de doorbraak die de romans van Betje Wolff en Aagje Deken veroorzaakten. Zij onderzoekt daarbij op welke wijze deze romans ook negentiende-eeuwse schrijvers, zoals Jacob van Lennep, beïnvloedden.

Romans werden in de achttiende eeuw gezien als een genre dat minder betekende dan poëzie, en dat alleen lezers uit de laagste klasse kon trekken. Wolff en Deken wisten met hun brievenromans een ontwikkeld publiek te bereiken. Dat werkte door in de negentiende eeuw. Hoewel de romans van het duo speelden in de eigen tijd en een kenschets gaven van het burgerlijk leven in de achttiende eeuw, bouwden ook de historische romans van de negentiende-eeuwers verder op het fundament dat Wolff en Deken aangelegd hadden. Met name in de romans van Jacob van Lennep ziet men types optreden zoals die ook bij Wolff en Deken voorkomen. Net als Wolff en Deken karakteriseert hij zijn personages in hun taalgebruik en net als zij heeft hij veel aandacht voor de locaties. Ook andere schrijvers betraden de weg die Wolff en Deken voor de romankunst geplaveid hadden.  

Over de sprekers:

Marita Mathijsen is emeritus hoogleraar Nederlandse letterkunde aan de Universiteit van Amsterdam. Zij heeft talloze publicaties op het gebied van de negentiende-eeuwse literatuur uitgegeven, variërend van edities van klassieke werken tot een studie over wat er werkelijk gelezen werd. Hooggeprezen werd haar biografie: Jacob van Lennep: een bezielde schavuit, die in 2018 verscheen. Binnenkort verschijnt haar biografie: Betje Wolff: een vrije geest. 

Jan Rock is universitair docent Nederlandse letterkunde bij de Universiteit van Amsterdam. 

Lotte Jensen is neerlandicus en filosoof. Ze werkt als hoogleraar Nederlandse literatuur- en cultuurgeschiedenis aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Haar onderzoek richt zich op rampen en identiteitsvorming. Recent publiceerde ze Napoleons nalatenschap. Sporen in de Nederlandse samenleving, Wij en het water. Een Nederlandse geschiedenis en Rampen. Een nieuwe geschiedenis van Nederland.

Gerelateerde programma’s
27 05 26
Public Problematisations of AI

How do we publicly problematise the role Artificial Intelligence (AI) plays in society to challenge its inevitability and imagine other ways of living with AI? This panel explores this question, as it invites leading researchers who critically engage with AI and its relation to the public to discuss their ongoing work. 

Datum
Woensdag 27 mei 2026 17:00 uur
Locatie
SPUI25
25 11 25
From Liverpool to Rotterdam, from Marseille to Detroit
Port Cities: Racism, Urbanism, and Resistance

This is the Amsterdam book launch of Sam Wetherell’s award-winning book, Liverpool and the Unmaking of Britain (Bloomsbury, 2025). The book explores deindustrialization, racial divides, decolonisation, and the impact of the built environment on society, and offers new ways to think about port cities: such as Rotterdam, Marseille, Detroit, and Baltimore. 

Datum
Dinsdag 25 nov 2025 17:00 uur
Locatie
SPUI25
12 11 25
Denken in het donker
Het absurdisme van Yorgos Lanthimos

De Griekse regisseur Yorgos Lanthimos staat bekend om zijn surrealistische films. Zijn veelvuldig bekroonde werk bevat een donkere kijk op de mensheid. Steeds zoekt hij de grenzen op van gangbare ethische conventies en stelt hij de filosofische vraag: ‘Hoe te leven?’ In deze editie van Denken in het donker gaan we in gesprek over de betekenis van de films van Yorgos Lanthimos. Aanleiding is de nieuwe essaybundel over Lanthimos én het verschijnen van zijn nieuwste film, Bugonia.

Datum
Woensdag 12 nov 2025 20:00 uur
Locatie
SPUI25