Voor de beste ervaring schakelt u JavaScript in en gebruikt u een moderne browser!
EN

Dat het heelal uitdijt is algemeen bekend, maar wat kan kosmische achtergrondstraling, ofwel de "nagloed van de oerknal", ons leren over de prille jeugd van het heelal? En wat zegt onderzoek naar "kosmische straling" over de mysterieze bronnen waar deze 'straling' vandaan komt? Wetenschappers Jan Pieter van der Schaar en Jacco Vink vertellen.

Detail Summary
Datum 26 november 2014
Tijd 20:00 - 21:30
Locatie Spui 25

Jan Pieter van der Schaar vertelt over achtergrondstraling. Op de allergrootste schalen nemen we een uitdijend heelal waar met bijzondere eigenschappen. Een vroege fase van versnelde expansie, kosmologische inflatie genoemd, verklaart deze eigenschappen op een natuurlijke wijze maar leidt ook tot nieuwe vragen die getoetst kunnen worden aan de hand van nauwkeurige observaties aan de kosmische achtergrondstraling. Deze "nagloed van de oerknal", die onze aarde vanuit alle richtingen bereikt en bijzonder uniform verdeeld is, bevat een schat aan informatie en is mogelijk in staat om het “smoking gun” bewijs te leveren voor een extreme groeispurt in het zeer prille heelal, zoals recent geclaimd door het BICEP2 onderzoeksteam.

Jacco Vink richt zich in zijn lezing op "kosmische straling". In 1911 ontdekte Viktor Hess dat radio-actieve straling niet alleen van de aarde afkomstig is maar dat soortgelijke straling op grote hoogte nog sterker aanwezig is. Deze straling werd “Kosmische Straling” genoemd. Inmiddels weten we dat het niet om echte straling gaat maar om atoomkernen en elektronen die met zeer hoge energie de aardatmosfeer bombarderen. Al meer dan een eeuw wordt onderzocht  wat de bronnen van die “kosmische straling”  zouden kunnen zijn. De deeltjes zelf geven maar beperkt inzicht. Astrofysici onderzoeken daarom röntgen- en gamma-straling die veroorzaakt wordt door de aanwezigheid van kosmische “straling” in de bron. De bronnen blijken allemaal gekenmerkt door schokvorming door explosies en snelle gasuitstromingen. De belangrijkste bronnen lijken expanderende supernovaschillen te zijn en de jets veroorzaakt door zwarte gaten in kernen van melkwegstelsels. Wat we nog niet goed begrijpen is hoe die schokken deeltjes zo’n hoge energie kunnen meegeven.

Over de sprekers

Dr. Jan Pieter van der Schaar is een theoretisch natuurkundige en UHD  aan het Institute of Physics. Zijn onderzoek concentreert zich op het grensvlak tussen string theorie en kosmologie en maakt onderdeel uit van het GRAPPA onderzoekszwaartepunt. Hij is ook de coordinator van het Delta Institute for Theoretical Physics, een samenwerkingsverband van de theoretische fysica in Utrecht, Leiden en Amsterdam die eind 2012 is gehonoreerd met een ‘Zwaartekracht’ beurs.

Dr. Jacco Vink is astrofysicus met specialisatie hoge energie astrofysica en kosmische deeltjesversnelling. Daarbij kijkt hij met name naar deeltjesversnelling in supernova-overblijfselen met behulp van Röntgen en gamma-stralingstelescopen. Hij is als UHD  verbonden aan  het Anton Pannekoek Instituut voor Sterrenkunde van de UvA en hij maakt deel uit van het nieuwe Centre of Excellence op het gebied van astrodeeltjes fysica, GRAPPA. 

FNWI Collegetour 

Onderzoekers van de Faculteit der Natuurwetenschappen, Wiskunde en Informatica presenteren de laatste ontwikkelingen vanuit de bètawereld en laten zich door u interviewen.

Aanmelden

Toegang tot de activiteiten van SPUI25 is gratis. Aanmelden is niet vrijblijvend. Wij rekenen op uw komst. Bent u verhinderd, dan graag doorgeven via spui25@uva.nl | T: 020 525 8142.

AANMELDEN

Spui 25

Spui 25-27
1012 WX Amsterdam