GEANNULEERD: De slechte etiquette van kannibalistische sterren

SPUI25 reeks Proost op de wetenschap

14jun2019 17.00 - 18.00

Evenement

Het heelal zit vol met kannibalen: sterren die met hun zwaartekracht langzaam de buitenste lagen van een ander ster, aantrekken en eigen maken. Maar sterren blijken ongemanierde eters: als een opstandige peuter braken ze een groot deel van dit afgepakte gas weer uit, de omringende ruimte in. Hoe wordt dit proces bestudeerd en hoe kunnen we hiermee de meest extreme natuurkunde begrijpen?

Als twee sterren te dicht bij elkaar komen, kan het gas waar de ene ster uit bestaat gevangen worden in de zwaartekracht van de andere ster. Als een kosmische draaikolk stroomt dit gestolen gas naar de aantrekkende ster, waar een deel met bijna de lichtsnelheid de omliggende ruimte in wordt geschoten. Hoewel dit proces misschien exotisch klinkt, geeft het grote delen van het heelal vorm: zo speelt het een essentiële rol bij de vorming van sterren en planeten, het ontstaan en groeien van zwarte gaten, en de evolutie van sterrenstelsels. 

Overal waar sterrenkundigen een dergelijke draaikolk zagen, vonden ze ook de straal die de ruimte in werd geschoten. Nou ja, overal? Er was één uitzondering, wanneer de aantrekkende ster extreem magnetisch was. Omdat deze uitzondering ook theoretisch te verklaren bleek, werd dit als een afgesloten hoofdstuk van het onderzoek gezien. Recent ontdekten we echter dat ook deze extreem magnetische sterren de stralen afschieten, wat de theorie ontkracht en het hoofdstuk weer opent. De vraag die rest: hoe werkt het dan wel?

Jakob van Eijnden

Jakob van Eijnden

Over de spreker

Jakob van den Eijnden is promovendus aan het Anton Pannekoek Instituut voor Sterrenkunde en bestudeert zwarte gaten en neutronensterren met telescopen. Hij deed zijn bacheloropleiding aan de Rijksuniversiteit Groningen, waarna hij zijn master sterrenkunde haalde aan de Universiteit van Amsterdam. Naast onderzoeker is hij vanaf juli Face of Science van de KNAW, met als doel wetenschappelijk onderzoek te promoten bij het publiek voornamelijk middelbare scholieren.

Proost op de wetenschap

De SPUI25-programmareeks ‘Proost op de wetenschap’ geeft promovendi en onlangs gepromoveerde onderzoekers een platform om hun onderzoek te presenteren aan een breed publiek. Jonge wetenschappers vertellen bij SPUI25 over zijn of haar recente onderzoek.

De lezingen beginnen om 17:00 uur en duren ongeveer een half uur, waarna uitgebreid de tijd is om vragen te stellen. Tijdens de inloop en ter afsluiting verzorgt SPUI25 een kleine borrel waarmee we proosten op de onderzoeker van de week, de wetenschap en de start van het weekend.

Aanmelden

Toegang tot de activiteiten van SPUI25 is gratis. Aanmelden is niet vrijblijvend. Wij rekenen op uw komst. Bent u verhinderd, dan graag doorgeven via spui25@uva.nl | T: 020 525 8142.

Gepubliceerd door  Spui25